Pargalı İbrahim'i Kanuni değil, iktidar sarhoşluğu ve Hürrem Boğdurdu

28.03.2011 - 10:18 | Yemek ve Tarih - Seda Uygar Tüm hikayeler
  • İbrahim Paşa Kanuni’yle birlikte akşam yemeği yedikten sonra padişah soyundan olanlara uygulanan biçimde boğularak öldürülmüştür.

Pargalı İbrahim, Muhteşem Yüzyıl dizisinde, Kanuni tarafından yakalattırılarak, karşısına getirilir. Heyecanla diziyi izleyenler, Kanuni Sultan Süleymanın Pargalı'yı öldürüp öldürmeyeceğini merak etmektedir.

Oysaki Pargalı ibrahim ayrıcalıklıdır. Ölürken bile Kanuni'nin sofrasında yemek yer.

İbrahim Paşa’nın idamı çok sonra gerçekleşit. Kanuni’yle birlikte akşam yemeği yedikten sonra Paşa, kendisi için sarayın harem dairesinde hazırlatılmış olan odada, âdet olduğu üzere başı vurularak değil, padişah soyundan olanlara -kanı akmasın gerekçesiyle- uygulanan biçimde boğularak öldürülmüştür. Galata’daki Canfeda Zaviyesine defnedilmiştir…

Peki Pargalı saraya nasıl gelmiştir? Kimdir? Hayat Hikayesi..

Osmanlı Tarihi’nin altın çağı kabul edilen Kanûnî Sultan Süleyman Devri’nde yaşamış olan Pargalı İbrahim Paşa, Osmanlı Devleti’nin hem siyasi hem askerî hem de sanat alanlarında önemli roller oynamıştır. Kanûnî Sultan Süleyman’ın Veziriazamı olan İbrahim Paşa, çeşitli kaynaklarda Frenk, Pargalı, Makbûl ve Maktûl İbrahim Paşa isimleri ile anılmaktadır. Evvela bu elkabın nereden geldiklerini açıklamakta fayda var.

Makbul lakabı; Kanûnî Sultan Süleyman’a yakınlığı ile bilinen Pargalı İbrahim Paşa, Sultan’ın güven ve sevgisini kazanmış ve devlet kademesinde tarihte pek az örneği görülen bir hızla yükselmesinden dolayı,

Maktul lakabı; Boğularak öldürülmesinden dolayı, Pargalı denmesi; günümüzde Yunanistan sınırlarında kalan Parga köyünde doğmuş olmasındandır. Frenk lakabı ise ; Sadrazamlığı zamanında Mitoloji de “Üç Güzeller” ismiyle bilinen heykel grubunu Budin’den Sultanahmed Meydanı’na getirtmesinden dolayı verilmiştir. Bu durum o devirde pek uygun karşılanmamış, hatta Şair Figani bu durumu beğenmeyenlerin adeta sözcüsü olarak şu beyiti yazmıştır ;

” Dünyaya iki İbrahim geldi

Biri put kırdı, biri put dikti ” demek suretiyle İbrahim Paşa’yı hicvetmiştir.

İbrahim Paşa’nın hem özgeçmişini, hem kişiliğini, hem de devlete olan hizmetlerini anlatması bakımından en önemli kaynak; Lâtîfî ‘nin Enîsü’l-fusahâ ve Evsâf-ı İbrâhim Pâşâ başlıklı risaleleridir.

İbrahim Paşa’yı şu 3 ana başlık altında inceleyebiliriz.

1 ) PARGALI İBRAHİM PAŞA’NIN KÖKENİ,

KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN İLE MÜNASEBETİ VE YÜKSELİŞİ ;
Lâtîfî’nin sunduğu bilgilere bakılırsa, Şehzade Süleyman Manisa Sancak Beyi iken,çıktığı kır gezisinde bir kemençe sesi duyar, kemençeyi kimin çaldığını merak eder ve kemençeyi çalan kişi ile tanışmak ister. Karşısına getirilen kişi köle İbrahim’dir. Şehzade Süleyman, İbrahim’den son derece hoşlanmıştır ve zaman içerisinde meclisinin ayrılmaz bir parçası olarak gördüğü İbrahim’i, sarayına sık sık davet etmeye başlamıştır. Bunun üzerine, İbrahim’i yetiştiren dul hanım, kölesini azad etmiştir. Böylelikle İbrahim, Şehzade Süleyman’ın maiyetine girmiştir. Prof.Dr.M.Tayyip Gökbilgin ise İslam Ansiklopedisinde verdiği bilgi de Kanuni Sultan Süleyman, İbrahim Paşa ile Küfe sancakbeyi iken tanıştığı tezini öne sürmüştür.

İbrahim Paşa’nın, Kanûnî Sultan Süleyman ile olan ilişkisi, onun yaşamının her yönünü belirlemiştir. Bunda, gerek askerî, gerek siyasi ve sanatçı kişiliği olsun, sultanın etki ve desteğinin büyük ölçüde belirleyici olduğunu görmek mümkündür. İncelenen kaynaklardan anlaşıldığı üzere, son derece hırslı bir kişiliği olan İbrahim’in, sultanla ilişkisinin, içsel bir boyutu olduğu kadar çıkara dayalı bir boyutu olduğu da gözardı edilmemelidir. Hammer, Osmanlı Devleti Tarihi’nde, “İbrahim’in etrafındakilere üstünlüğü, gençliği, seçkin terbiyesi, Padişah’ın kendisine olan teveccühü, her türlü rekabeti imkansız bıraktığını” belirtmektedir . Hammer’e göre, İbrahim’in üstün özellikleri nedeniyle Sultan Süleyman, onu kendisine ayrılmaz bir dost bellemiştir.

İsmail Hâmi Danişmend ise, İbrahim Paşa’nın Kanûnî Sultan Süleyman’la olan yakınlığının nedenini doğrudan irdelememektedir. Danişmend, İbrahim Paşa’nın bu hızla yükselişini onun özelliklerine değil, zekâsına, entrikacı oluşuna ve dalkavukluğuna bağlamaktadır.

İbrahim Paşa’nın hızlı yükşelişi, Koçi Bey Risalesi’nde de eleştirilmekte ve uygunsuz karşılanmakta hatta, o dönemde “âlemin ihtilaline” gösterilen nedenlerin başında sayılmaktadır

2 ) GÖREV, HİZMET VE ESERLERİ ;

Kanûnî’nin şehzade olduğu dönemden itibaren tanıdığı İbrahim Paşa, genel prosedüre aykırı düşecek kadar belirgin bir hızla, Has-odabaşı ünvanıyla Baş-mâbeyinciliğe atanmış ve buna İç-şahinciler Ağalığı görevi de eklenmiştir. Zaman içerisinde, veziriazam ilan edilen İbrahim Paşa, Anadolu Beylerbeyliğini de üstlenmiştir.

İbrahim Paşa, 1521′de Belgrad’ın Fethinde görev aldı. 1522′de Rodos seferine katıldı. 1523′te o zamanki usullere aykırı bir şekilde sadrazamlığa getirildi. 1524′te Kanuni’nin kız kardeşi Hatice Sultan ile evlendi. Mısır’da asayişi sağlamakla görevlendirildi ve kendisine Mısır Beylerbeyi unvanı verildi. Macaristan seferine katıldı ve Mohaç Meydan Savaşı’nın kazanılmasında önemli rol oynadı.

Daha sonra Anadolu’daki isyanları bastırmakla görevlendirildi. Anadolu’da aldığı tedbirlerle isyanları sona erdirdi. I. Viyana Kuşatması ile sonuçlanan 2. Macaristan seferine katıldı. Avusturya İmparatorunu Osmanlı Sadrazamına eşit sayan 1533 tarihli İstanbul Antlaşması’nın müzakerelerini yürüttü. Safevilere karşı düzenlenen Irakeyn seferine katıldı. Tebriz’i aldıktan sonra Kanuni’ni kuvvetleri ile birleşti ve Bağdat’ın fethinde görev aldı.

13 sene sadrazamlık yapan ve Farsça, Rumca, Sırpça ve İtalyanca bilen İbrahim Paşa, Günümüzde Türk ve İslam Eserleri Müzesi olarak kullanılan İbrahim Paşa Sarayından başka, İstanbul,Mekke, Selanik, Hezergrad (Razgrad) İbrahim Paşa Camii ve Kavala’da cami mescid mektep medrese zaviye hamam ve çeşme gibi eserler inşa ettirmiş ve bunlara vakıflar tahsis ettirmiştir.

3 ) İBRAHİM PAŞA’NIN GÖZDEN DÜŞMESİ VE İDAMI ;

Kimi kaynaklarda, İbrahim Paşa’nın elde ettiği ayrıcalıklar sonucunda, pek çok kararı kendi başına buyruk verdiği savında bulunulmaktadır.

İbrahim Paşa’nın çöküşüne ortam hazırlayacak dört temel unsurdan söz etmek mümkündür. Bunların ilki Paşa’nın iktidar hırsıdır ki, yabancı elçilerin İbrahim Paşa’yla görüşmelerine ilişkin hazırladıkları raporlarda bu açıkça bellidir

2. Hürrem Sultan’ın İbrahim Paşa’yı kendisine bir tehdit olarak görmesi,

3. Defterdar İskender Çelebi’nin idam edimesi,

4. ise İbrahim Paşa’nın Bağdat’ta görevi esnasında Serasker Sultan sıfatıyla ferman imzalamasıdır.

İbrahim Paşa’nın iktidar sarhoşluğuna ilişkin pek çok örnek sunmak mümkündür. Kendisini sonsuz bir yetkiyle donatan padişahın adına yaptığı görüşmelerde İbrahim Paşa, bu iktidar hırsını açıkça ortaya koymaktadır. Farklı yabancı elçilerin raporlarında bu duruma pek çok örnek bulunmaktadır. Buna en çarpıcı örnek, İbrahim Paşa’nın Ferdinand’ın elçilerine söyledikleridir

” Bu büyük devleti idare eden benim; her ne yaparsam yapılmış olarak kalır; zira bütün kudret benim elimdedir: Memuriyetleri ben veririm; eyaletleri ben tevzî ederim; verdiğim verilmiş ve reddettiğim reddedilmiştir. Büyük pâdişah bir şey ihsan etmek istediği veya ettiği zaman bile eğer ben onun kararını tasdik etmiyecek olursam gayr-i vâki gibi kılınır; çünkü her şey harb, sulh, servet ve kuvvet benim elimdedir. (Uzunçarşılı)

Bu aktarımından anlaşıldığı üzere, genel kanı; Paşa’nın yönetimde çok etkin olduğu ve karar aşamasında tam bir yetkiyle donatıldığı yönündedir. Ancak İbrahim Paşa’nın kendisine, resmen sahip olduğu yetkilerin ötesinde bir konum biçtiği ortadadır

İbrahim Paşa’nın idamı bile ayrıcalıklıdır: Kanuni’yle birlikte akşam yemeği yedikten sonra Paşa, kendisi için sarayın harem dairesinde hazırlatılmış olan odada, âdet olduğu üzere başı vurularak değil, padişah soyundan olanlara -kanı akmasın gerekçesiyle- uygulanan biçimde boğularak öldürülmüştür. Galata’daki Canfeda Zaviyesine defnedilmiştir…

***

Paragalı'nın ölümüne ve hayatına ilişkin bir başka hikaye

Bugünkü Yunanistan’ın Parga kasabasında doğduğu tahmin edilen İbrahim Paşa, genç yaşta Şehzade Süleyman’ın hizmetine girdi. Süleyman’ın tahta çıkışıyla önce hasodabaşı, 1523’te de Sadrazam oldu. Belgrad ve Rodos’un fethi, Mısır ve Macaristan seferlerinde ön plana çıktı. Ancak, Sultan Süleyman’a yakınlığı sayesinde kavuştuğu güç, göze batmaya başladı. Hırıstiyanlığı gizli yaşadığı, servet düşkünü olduğu öne sürüldü. İftar için saraya çağrıldığı 14-15 Mart 1536 gecesi bir sebep gösterilmeden boğduruldu. Mal ve mülkünün büyük bölümüne el kondu.

Uzunçarşılı, İsmail Hakkı.” Osmanlı Tarihi. Cilt 2″.Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1983

Ortaylı, İlber. ” Osmanlı’yı Yeniden Keşfetmek s.151 ” Timaş yayınları , İst.2006

Tezcan, Esma. ” Pargalı İbrahim Paşa çevresindeki Edebi Yaşam ” Bilkent Üniversitesi , 2004

Danişmend, İsmail Hâmi. İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi. Cilt:2. İstanbul:Türkiye Yayınevi, 1971.

Gökbilgin, Tayyib. “İbrâhîm Paşa, Pargalı, Frenk, Makbûl, Maktûl”. İslâm Ansiklopedisi. , 1949. 908-915

Lâtîfî. Enisü’l- Fusaha ve Evsaf-I İbrahim Paşa. Haz. Ahmet Sevgi. Konya: Selçuk Üniversitesi Yayınları, Ağustos 1986.

http://www.istanbultarih.com

Seda Uygar tarafından girilen tüm hikayeler Yemek ve tarih kategorisindeki tüm hikayeler
3998 kez okunmuştur. Yorumlar (0) - Yorum Yaz! Sık kullanılanlara ekle veya Paylaş

Yorum Gönder

Lütfen tüm alanları doldurmayı unutmayınız!


Etiketler
hatice sultan, ansiklopedik bilgi, hatice turhan sultan, hatice sultan sarayı, hatice sultan mahallesi, hatice sultan şahan, hatice turhan sultan türbesi, hatice sultan kız öğrenci yurdu, damat ibrahim, nevşehirli damat ibrahim paşa, kanuni sultan, damat ibrahim paşa kimdir, acıgöl damat ibrahim paşa lisesi, damat ibrahim paşa külliyesi, damat ibrahim paşa camii, nevşehirli damat ibrahim paşa kimdir, damat ibrahim paşa lisesi, pargalı damat ibrahim paşa, damat ibrahim paşa, sadrazam damat ibrahim paşa, hatice sultan ve pargalı, hatice sultan damat ibrahimle evlenecek mi, muhteşem yüzyıl, muhteşem yüzyıl dizi oyuncuları, muhteşem yüzyıl yemek, damat ibrahim vikipedi, ibrahim vikipedi, hatice sultan vikipedi, belen kanuni sultan süleyman ilköğretim okulu, bodrum kanuni sultan süleyman anadolu lisesi, diyarbakır kanuni sultan süleyman ilköğretim okulu, elazığ kanuni sultan süleyman ilköğretim okulu, fatih sultan suleyman, genç osman, hatay belen kanuni sultan süleyman ilköğretim okulu, hürrem sultan, kanun sultan süleyman, kanuni mektup, kanuni sultan dönemi, kanuni sultan suleyman, kanuni sultan süleyman, kanuni sultan süleyman annesi, kanuni sultan süleyman belgeseli, kanuni sultan süleyman belgeseli izle, kanuni sultan süleyman biyografi, kanuni sultan süleyman biyografisi, kanuni sultan süleyman camii, kanuni sultan süleyman çeşmesi, kanuni sultan süleyman dönemi harita, kanuni sultan süleyman dönemi olayları, kanuni sultan süleyman döneminde gerçekleştirilen hint deniz seferleri, kanuni sultan süleyman dönemindeki önemli olaylar, kanuni sultan süleyman dönemindeki savaşlar, kanuni sultan süleyman fetihleri, kanuni sultan süleyman fransaya mektup, kanuni sultan süleyman hakkında bilgi, kanuni sultan süleyman han, kanuni sultan süleyman harita, kanuni sultan süleyman hikayeleri, kanuni sultan süleyman hint deniz seferi, kanuni sultan süleyman ın hayatı, kanuni sultan süleyman ın sözleri, kanuni sultan süleyman ilköğretim okulu ataşehir, kanuni sultan süleyman ilköğretim okulu diyarbakır, kanuni sultan süleyman ilköğretim okulu niğde, kanuni sultan süleyman kaç yaşında öldü, kanuni sultan süleyman kaç yıl hükümdarlık yapmıştır, kanuni sultan süleyman kaç yıl yaşadı, kanuni sultan süleyman kanunları, kanuni sultan süleyman kanunnamesi, kanuni sultan süleyman köprüsü, kanuni sultan süleyman mahlası, kanuni sultan süleyman mersiyesi, kanuni sultan süleyman mezarı, kanuni sultan süleyman nasıl öldü, kanuni sultan süleyman nereli, kanuni sultan süleyman resimleri, kanuni sultan süleyman resmi, kanuni sultan süleyman sağlık ocağı, kanuni sultan süleyman savaşları, kanuni sultan süleyman tuğra, kanuni sultan süleyman tuğrası, kanuni sultan süleyman türbesi, kanuni sultan süleyman ve hürrem sultan, kanuni sultan süleyman ve rambo, kanuni sultan süleyman ve rambo izle, kanuni sultan süleyman video, kanuni sultan süleyman vikipedi, kanuni sultan süleyman zamanı, kanuni sultan süleyman zamanında yapılan savaşlar, kanuni sultan süleymanın, kanunu sultan süleyman, kanunu sultan süleyman dönemi, levent yüksel sultan süleyman dinle, mimar sinanın yaptığı camiler, niğde kanuni sultan süleyman ilköğretim okulu, osmanlı devleti, suleyman, sultan ikinci süleyman, sultan süleyman, sultan süleyman camii, sultan süleyman hamamı, sultan süleyman kaç yaşında öldü, sultan süleyman kaç yıl yaşadı, sultan süleyman kaç yıl yaşamış, sultan süleyman köprüsü, sultan süleyman medresesi mekke, sultan süleyman nasıl ölmüştür, sultan süleyman peygamber, sultan süleyman peygamber kaç yıl yaşadı, sultan süleyman sözleri, Okan Yalabık, pınar erbaş, pargalı ibrahim

Kategoriler

Yeni Hikayeler

Yeni Yorumlar

Çok Okunanlar

Çok Yorumlananlar

E-Bülten

Bizden haberdar olmak için
Copyright © Yemek Hikayeleri
hit counter