Macar Çorbası "Gulaş" Osmanlı'nın "Kul Aşı" mı?

04.03.2011 - 17:00 | Yemek ve Tarih - Yemek Hikayeleri Admin Tüm hikayeler
  • Sabah Gazetesi yazarı Ahmet Örs ise.."Eğer bu imparatorluğun mirasçısı bizsek, toplam kültürüne sahip çıkmalı, izlemeliyiz. Aldığımızı da, verdiğimizi de. Örneğin Gulasch Suppe'nin aslı, "Kul aşı çorbası" değil midir?" diyor.

Gulaş (Macarca: Gulyás), Macaristan'ın geleneksel yemeklerinden biridir. Genellikle dana eti, soğan, kırmızı biber ve biberden yapılır. Gulaşın kökeni, 9. yy'da Macar çobanların yediği bir haşlama yemeğidir. Yemeğin adı, Macarcada "sığır güden kişi, çoban" anlamına gelir.

9. yy'da Macar çobanlar, sürüleri otlatmaya götürmeden önce yola çıkarken, yanlarına taşıyabilecekleri yiyecekler alırdı. Kuşbaşı etleri soğan ve diğer tat vericilerle birlikte ağır ateşte yağı eminceye dek pişirir, daha sonra yemeği kurutur ve koyun işkembesinden yapılan tulumlarda saklardı. Kurutulmuş haldeki yiyeceğin yenilecek kadarına su katarak, yemek ya da çorba şeklinde hazırlardı.

Günümüzde gulaşın vazgeçilmez baharatı kabul edilen kırmızı biber, yemeğe 18. yy'da eklenmeye başlandı. Klasik "tencere gulaşı", soğanla kuşbaşı doğranmış sığır ya da koyun etinin domuz yağında kızartılmasıyla yapılır. Bu yemeğe tamamlayıcı olarak, sarmısak, karamankimyonu, domates, yeşil biber ve patates de konulur.

Macaristan'a özgü bir başka yemek olan székely gulyás da domates, soğan, karamankimyonu ve ekşi krema katılarak yapılan bir tür domuz ve salamura lahana haşlamasıdır. (Sauerkraut)

Ayrıca, Macaristan'da gulaş benzeri Pörkölt adı verilen bir yemek de yapılır. Bunlara benzer yemekler, Macaristan dışında, Kuzeydoğu İtalya'dan Karpatlar'a eski Avusturya-Macaristan İmparatorluğu ülkelerinde yaygın olarak pişirilir. *

Gulaş ve Kul aşı konusunda bir hayli yoğun tartışmalar var.

Örneğin Zülfü Livaneli..
"Biz ise gulaşın, Rumeli seferlerindeki Osmanlı ordusunun kazanında kaynayan ve askere dağıtılan et olduğunu, bu yüzden adına “kul aşı” denilip sonradan gulaşa dönüştüğünü bilmiyoruz." diyor.

Oysaki..
Prof. Dr. Hasan EREN Gulaş, Kul Aşı olmamıştır diyor...

Benim bildiğime göre... Yok, yok... Düzeltiyorum: Geniş aydın çevrelerinin bildiğine göre, Macarların meşhur yemeğine verilen gulaş adı Macarca bir türevdir. Bu türevin kökünde ‘sığır sürüsü’ olarak kullanılan gulya sözü saklanmıştır. Macarcada sığır çobanına gulyás adı verilir. Bu adın sonundaki -s bir ektir, bizim -lı, -li, -lu, -lü ekine benzer bir ek. Sözünü ettiğimiz Macar yemeğine verilen gulyás adı ‘sığırtmaç eti’ anlamına gelen gulyáshús’tan kalma bir addır. Dil biliminde gulyáshús adının gulyás biçimini alması sık sık gözlenen bir olaydır. Bu olaya dil biliminde ellipse adı verilir.

Macarca gulyás sözünün kökenine ilişkin açıklamamız belli başlı etimolojik sözlüklerde verilen bilgilerin tekrarından başka bir şey değildir. Bu bilgiler örneğin Macar Bilimler Akademisinin yayımladığı etimolojik sözlükte (A magyar nyelv történeti-etimológiai szótára (I-IV, Budapest 1967- 1984) özet olarak verilmiştir. Bu sözlüğün Almancası da çıktı (Etymologischen Wörterbuch des Ungarischen, Budapest I-II, 1992-1994). Macarca gulyás’ın kökü konusunda Avrupa ülkelerinde yayımlanmış etimolojik sözlüklerde de bilgi vardır. Örneğin Friedrich Kluge’nin klâsik etimolojik sözlüğünde (Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache. 21. unveränderte Auflage. Berlin. New York 1975) Gulasch adının geçmişine dönük derli toplu bilgi verilmiştir. Kluge, Gulasch’ın 1850’de Avusturya yoluyla Almanya’ya geçtiğini de bildiriyor. (276. s.) Gulasch’ın Türkiye’ye son yıllarda geldiği anlaşılıyor. Almanca veya Fransızca gibi Avrupa dilleri yoluyla.

Sabah Gazetesi yazarı Ahmet Örs ise.."Eğer bu imparatorluğun mirasçısı bizsek, toplam kültürüne sahip çıkmalı, izlemeliyiz. Aldığımızı da, verdiğimizi de. Örneğin Gulasch Suppe'nin aslı, "Kul aşı çorbası" değil midir?" diyor.

Yemek Hikayeleri Admin tarafından girilen tüm hikayeler Yemek ve tarih kategorisindeki tüm hikayeler
11674 kez okunmuştur. Yorumlar (0) - Yorum Yaz! Sık kullanılanlara ekle veya Paylaş

Yorum Gönder

Lütfen tüm alanları doldurmayı unutmayınız!


Etiketler
gulaş, kul aşı, osmanlı yemekleri, saray mutfağı, macar mutfağı, mutfak kültürü

Kategoriler

Yeni Hikayeler

Yeni Yorumlar

Çok Okunanlar

Çok Yorumlananlar

E-Bülten

Bizden haberdar olmak için
Copyright © Yemek Hikayeleri
hit counter